Güney Afrika’nın Durban kentinde ve Johannesburg’un güneybatısındaki Soweto’nun Orlando West semtinde göçmen karşıtı protestolar şiddete dönüştü; en az 24 araç ateşe verildi ve yabancılara ait dükkanlar yağmalandı.

Mahkemenin, ülkeye yasa dışı giriş yapan bazı kişilerin sığınma başvurusu yapmasına izin veren kararına tepki olarak binlerce kişi sokağa çıktı. Polis, Durban’daki olaylarla ilgili 3 yabancı uyruklu kişiyi gözaltına aldı.

Önemli bir liman kenti olan Durban’da gösterilerin, yabancı uyruklu bir kişinin bir protestocuya saldırdığı iddialarının ardından tırmandığı bildirildi. Şehir merkezindeki işletmeler kepenk indirdi; kalabalığı dağıtmak için polis plastik mermi kullandı ve kentte 14 araç ateşe verildi.

Protestocular, bir mülteci kabul merkezinin önünde toplanarak merkezin sığınma başvurularını kabul etmeyi durdurmasını talep etti. Polis, daha fazla şiddetin önlenmesi için takviye birliklerin sevk edildiğini açıkladı.

Yerel medyaya göre Orlando West’te protestocular, yabancı uyrukluların işlettiği küçük bakkalların kapatılmasını istedi; bazı bölgelerde yabancı esnaf zorla çıkarıldı, dükkanlara saldırıldı ve bir bina ile 10 araç ateşe verildi. Halk ile yabancı esnaf arasında çatışmalar yaşanırken silah sesleri duyuldu; yabancılara ait dükkânlar yağmalandı.

Mahkeme kararı ve tepkiler

Olaylar, Anayasa Mahkemesi’nin Temmuz ayında aldığı ve bazı kişilerin ülkeye giriş şekilleri veya göçmenlik başvuru sürelerini kaçırmaları nedeniyle sığınma başvurusu yapmalarını engelleyen kısıtlamaları kaldıran kararın ardından patlak verdi. Karar, gerekli belgeler olmadan ülkeye giren sığınmacıların da başvuru yapabilmesinin önünü açtı ve bu durum mülteci kabul merkezlerinde yüzlerce kişinin toplanmasına yol açtı.

Kararın yasa dışı göçü teşvik edebileceğinden endişe eden göçmen karşıtı gruplar tepki gösterdi. Bu yılın başlarında da bu gruplar, belgesiz yabancı uyrukluların 30 Haziran’a kadar ülkeyi terk etmesini talep eden haftalar süren protestolar düzenlemiş; bu süreçte on binlerce göçmen ülkeyi terk etmiş, bazıları ise hükümetlerinin geri dönüş programlarıyla evlerine dönmüştü.

Hükümetin açıklaması

Hükümet Sözcüsü William Baloyi, kararla ilgili kasıtlı olarak yanlış iddialar yayıldığını, belgesiz göçmenlere otomatik olarak yasal statü verileceği izleniminin oluşturulduğunu söyledi. Baloyi, kararın göçmenlere otomatik mülteci statüsü ya da Güney Afrika’da kalıcı olarak yaşama hakkı tanımadığını vurguladı.

Arka plan

Güney Afrika, yaklaşık 20 yıldır yabancı düşmanlığı kaynaklı saldırılarla mücadele ediyor. 2008’de yabancı uyruklulara yönelik saldırılarda 60’tan fazla kişi hayatını kaybetmişti. Ekonomik sıkıntılara karşın ülke, iş, güvenlik ve daha iyi fırsatlar arayan göçmenler için Afrika kıtasında başlıca varış noktalarından biri olmaya devam ediyor. Güney Afrikalılar, göçmenlerin işlerini aldığını, suça karıştıklarını ve kamu hizmetleri üzerinde baskı oluşturduklarını savunuyor.