Gazi Mustafa Kemal ATATÜRK Kimdir?

Mustafa Kemal Atatürk, 1881'de Selanik'te doğan Türk asker ve devlet adamıdır. 1919-1922 arasında Türk Kurtuluş Savaşı'nı yönetmiş, 29 Ekim 1923'te Türkiye Cumhuriyeti'ni kurmuş ve 1923-1938 arasında ülkenin ilk cumhurbaşkanı olarak görev yapmıştır. 10 Kasım 1938'de İstanbul'da hayatını kaybetmiştir.

Eğitim ve askerlik yılları Selanik Askerî Rüştiyesi (1893-1896) ve Manastır Askerî İdadisi'nde (1896-1899) okudu. 1899'da İstanbul'daki Mekteb-i Harbiye-i Şahane'ye girdi ve 1902'de teğmen rütbesiyle mezun oldu. 1905'te Erkân-ı Harbiye Mektebi'ni (Harp Akademisi) kurmay yüzbaşı olarak bitirdi. Trablusgarp Savaşı (1911-1912) ve Balkan Savaşları'nda (1912-1913) görev aldı, 1913-1915 arasında Sofya'da askerî ataşe olarak bulundu.

Çanakkale ve I. Dünya Savaşı 1915'te Çanakkale Cephesi'nde 19. Tümen komutanı olarak Arıburnu ve Anafartalar muharebelerini yönetti; bu görev kendisine ülke çapında ün kazandırdı. 1916'da mirliva (tümgeneral) rütbesine yükseldi, Doğu Cephesi'nde 16. Kolordu ve ardından 2. Ordu komutanlığı yaptı. 1917 ve 1918'de Suriye-Filistin cephesinde 7. Ordu'nun başında bulundu.

Millî Mücadele 19 Mayıs 1919'da 9. Ordu Müfettişi sıfatıyla Samsun'a çıkarak Millî Mücadele'yi başlattı. Amasya Genelgesi'ni yayımladı (22 Haziran 1919), Erzurum (23 Temmuz 1919) ve Sivas (4 Eylül 1919) kongrelerini topladı. 23 Nisan 1920'de Ankara'da açılan Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin başkanlığına seçildi. 5 Ağustos 1921'de başkomutanlığa getirildi; Sakarya Meydan Muharebesi'nin ardından TBMM 19 Eylül 1921'de kendisine mareşal rütbesi ve 'Gazi' unvanını verdi. 26 Ağustos - 9 Eylül 1922 tarihlerindeki Büyük Taarruz'u yönetti.

Cumhuriyetin kuruluşu ve devrimler 1 Kasım 1922'de saltanat kaldırıldı, 24 Temmuz 1923'te Lozan Antlaşması imzalandı. 29 Ekim 1923'te cumhuriyet ilan edildi ve Mustafa Kemal TBMM tarafından ilk cumhurbaşkanı seçildi. Görev süresi boyunca hilafetin kaldırılması ve Tevhid-i Tedrisat Kanunu (1924), tekke ve zaviyelerin kapatılması ile Şapka Kanunu (1925), Türk Medeni Kanunu (1926), Yeni Türk Harfleri'nin kabulü (1928), Türk Dil Kurumu'nun kurulması (1932), kadınlara belediye (1930) ve milletvekili (1934) seçme-seçilme hakkının tanınması ve Soyadı Kanunu (1934) gibi düzenlemeler yürürlüğe girdi. 24 Kasım 1934'te TBMM'nin kabul ettiği 2587 sayılı Kanun ile kendisine 'Atatürk' soyadı verildi.

Ölümü Karaciğer sirozu nedeniyle tedavi gördüğü Dolmabahçe Sarayı'nda 10 Kasım 1938 sabahı saat 09.05'te hayatını kaybetti. Yerine İsmet İnönü cumhurbaşkanı seçildi. Naaşı 10 Kasım 1953'ten bu yana Ankara'daki Anıtkabir'de bulunmaktadır.