Yunanistan, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin ekim ayı dönem başkanlığını devraldı. Yunanistan’ın BM Daimi Temsilcisi ve ekim ayı BMGK Başkanı Aglaia Balta, BM Genel Merkezi’nde yaptığı açıklamada, yapay zeka ve deniz güvenliği, silahlı çatışmalardan etkilenen çocuklar, kadın, barış ve güvenlik başlıkları ile Orta Doğu ve diğer kriz dosyalarının gündemde olacağını söyledi.

Balta, Yunanistan’ın mevcut seçilmiş üyelik döneminde ikinci kez Konsey başkanlığını üstlendiğini belirterek, ekimin yoğun bir takvime sahne olacağını aktardı. Dönem başkanlığında BM Şartı, uluslararası hukuk ile Konsey’in usul kurallarına bağlı kalacaklarını vurgulayan Balta, temel hedeflerinin Konseyin “etkin ve şeffaf” çalışması olduğunu ifade etti.

Üst düzey toplantılar: Yapay zeka ve deniz güvenliği

Balta, Yunanistan’ın iki üst düzey toplantıya ev sahipliği yapacağını duyurdu. İlk toplantı silahlı çatışmalardan etkilenen çocuklara ayrılacak. İkinci toplantı ise 29 Ekim’de “yeni teknolojiler ile uluslararası barış ve güvenliğin korunması” başlığıyla, özellikle deniz güvenliğine odaklanarak yapılacak.

Balta, 29 Ekim’deki toplantıya Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis’in başkanlık edeceğini bildirdi. Toplantıda yapay zeka ve diğer yeni teknolojilerin deniz güvenliğinde nasıl kullanılabileceği, gelişen tehditlerle mücadelede sağlayacağı imkanlar ve bu teknolojilerin uluslararası hukuk ile BM Şartı çerçevesinde uygulanması ele alınacak. Balta, toplantının ardından belirli bir konuya odaklanan bir “Güvenlik Konseyi Başkanlık açıklaması” üzerinde çalışmayı değerlendirdiklerini kaydetti.

Silahlı çatışmalardaki çocuklar için özel oturum

“Çocuklar ve silahlı çatışmalar” başlığında, bu alandaki BM mekanizmasının 30’uncu yılı dolayısıyla 26 Ekim’de açık bir oturum düzenlenecek. Toplantıya Yunanistan Dışişleri Bakanı Yorgos Gerapetritis başkanlık edecek. BM Genel Sekreteri’nin Çocuklar ve Silahlı Çatışmalar Özel Temsilcisi Vanessa Frazier, UNICEF üst düzey temsilcileri, Afrika Birliği temsilcileri ve sivil toplum kuruluşlarının söz alması planlanıyor.

Kadın, barış ve güvenlik gündemi

Güvenlik Konseyi, 27 Ekim’de “kadın, barış ve güvenlik” başlığını görüşecek. Oturuma yine Dışişleri Bakanı Gerapetritis başkanlık edecek. Balta, bu alanda çok sayıda taahhüt bulunmasına rağmen uygulamada eksikliklerin sürdüğünü belirterek, toplantının hedeflerinden birinin söylemden somut adımlara geçişi sağlamak olduğunu söyledi.

Bölgesel dosyalar ve BM-Afrika Birliği ilişkileri

Dönem başkanlığı süresince Konsey; Orta Doğu, Suriye, Yemen, Sudan, Haiti, Libya, Lübnan, Kolombiya, Batı Sahra, Afrika’daki Büyük Göller Bölgesi ve Balkanlar’daki gelişmeleri görüşecek. Ayrıca BM-Afrika Birliği iş birliği ve BMGK ile Afrika Birliği arasındaki ilişkilerin güçlendirilmesine yönelik toplantılar da yapılacak.

Ukrayna: Talep gelirse gündeme alınacak

Ukrayna konusunda ekimde özel bir toplantı yapılıp yapılmayacağı sorusuna Balta, durumun aciliyetini koruduğunu belirterek, Konsey üyelerinden talep gelmesi halinde konunun gündeme alınacağını söyledi. Yunanistan’ın, AB ortaklarıyla birlikte uluslararası hukuk ve BM Şartı’na saygıyı savunduğunu ifade etti.

UNIFIL ve Lübnan için “güvenlik boşluğu” uyarısı

UNIFIL’in çekilmesi halinde bölgede bir güvenlik boşluğu oluşmaması gerektiğini belirten Balta, Konsey üyelerinin bu durumun farkında olduğunu, olası boşluğun nasıl doldurulacağına ilişkin görüşmelerin sürdüğünü ancak üzerinde uzlaşılan bir modelin bulunmadığını kaydetti. Lübnan Silahlı Kuvvetleri’nin ülke genelindeki varlığını güçlendirmesinin önemine işaret ederek Yunanistan’ın Lübnan makamlarına destek verdiğini söyledi.

Hürmüz Boğazı ve seyrüsefer serbestisi

İran ve Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmelere değinen Balta, uluslararası deniz yollarında seyrüsefer serbestisinin korunmasının Yunanistan açısından büyük önem taşıdığını ifade etti. ABD ve Fransa tarafından hazırlandığı belirtilen Hürmüz Boğazı’na ilişkin muhtemel karar taslağı sorusuna ise henüz resmi bir taslak görmediğini, dolayısıyla ekimde oylanıp oylanmayacağına ilişkin yorum yapamayacağını söyledi.

Filistin politikası ve ikili dosyalar

Yunanistan’ın İsrail ve Filistin’e yönelik tutumuna ilişkin soruda Balta, iki devletli çözümü desteklemeye devam ettiklerini ve Filistinlilerle ilişkilerinin değişmediğini söyledi. İsrail ile diyaloğun Filistinlilere verilen destekle çelişmediğini, ilerleme için her iki tarafla da konuşulması gerektiğini belirtti.

Türkiye-Yunanistan ilişkilerine dair sorular üzerine Balta, ekim ayı Güvenlik Konseyi Başkanı sıfatıyla konuştuğunu vurgulayarak, Türkiye-Yunanistan arasındaki ikili meselelerin Konsey gündeminde olmadığını söyledi. Ayrıca iki ülkenin iyi ilişkiler içinde olduğunu, Kıbrıs konusunda ise BM Genel Sekreteri Antonio Guterres’in iyi niyet misyonu kapsamındaki çalışmalarının sürdüğünü aktardı.

Yeni BM Genel Sekreteri süreci

Balta, ekimde Güvenlik Konseyi’nde yeni BM Genel Sekreteri’nin belirlenmesine yönelik gayriresmi “ön anket” oylamalarının süreceğini ve ayın ilk ile ikinci yarısında bu sürece zaman ayrıldığını söyledi. Gerekmesi halinde renk kodlu oy pusulalarının kullanımı konusunda Konsey üyeleriyle istişare yürütüleceğini belirtti.

Ekim ayında somut ilerleme beklediğini kaydeden Balta, 31 Aralık’a kadar tavsiye kararının çıkmaması ihtimaline inanmadığını ifade etti. Sürecin Yunanistan’ın dönem başkanlığı sırasında tamamlanmaması halinde kasımda başkanlığı devralacak Letonya döneminde ilerlemesinin beklendiğini söyledi.

BMGK’nin eylül ayı dönem başkanlığını Fransa yürütmüştü. Oturumlara Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Noel Barrot’un yanı sıra çeşitli Fransız yetkililer başkanlık etmişti.